Αγνά Βότανα-Νοστιμόλαδα-Βοτανόλαδα-Θεραπευτικά Έλαια-Βάμματα-Καλλυντικές Κρέμες-Κηραλοιφές-Ανθόνερα-Σαμπουάν-Σαπούνια-Φυσικά Καθαριστικά-Αιθέρια Έλαια

Στον κήπο του χωριού μας και σε δύο μικρά χωραφάκια, καλλιεργούμε εντελώς φυσικά μερικά βότανα. Κάποια άλλα, που δεν καλλιεργούνται, τα συλλέγουμε από επιλεγμένες περιοχές μηδενικής ρύπανσης, με μεγάλη προσοχή ώστε να διασφαλιστεί η αναπαραγωγή τους. Ο κόσμος των βοτάνων είναι απέραντος και ανεξερεύνητος σε μεγάλο βαθμό και προσπαθούμε να τον προσεγγίσουμε με όσο το δυνατόν περισσότερα εφόδια. Πειραματιζόμαστε, ερευνούμε, μελετάμε και συλλέγουμε πληροφορίες από το διαδίκτυο, από τις επαφές μας με εξειδικευμένους γεωπόνους και έμπειρους καλλιεργητές, από επιστημονικές μελέτες και από παραδοσιακές συνταγές. Με τα βότανα μας και το βιολογικό extra παρθένο ελαιόλαδο παραγωγής μας (http://elaioladokritiko.blogspot.com), φτιάχνουμε με φυσικό και χειροποίητο τρόπο τα προϊόντα μας. Μοιραζόμαστε τις εμπειρίες μας και τις γνώσεις μας με όλους, ώστε ο καθένας και η καθεμιά να μπορέσουν να γνωρίσουν τον θαυμαστό κόσμο των βοτάνων.

Πληροφορίες: infobotanokipos+gmail.com, όπου +, @

Παρασκευή, 12 Αυγούστου 2016

Λαδανιά – Κίστος (Cistus creticus)


Η Λαδανιά ανήκει στην οικογένεια των Cistaceae, περιλαμβάνει 7 γένη και 160 περίπου είδη, φυτά των παραμεσογείων χωρών, της περιοχής της Μαύρης θάλασσας και της Αμερικής.  Άλλα ονόματα της λαδανιάς: Κίστος - Κουνούκλα-Αλάδανος, Κρητική αγριοτριανταφυλλιά, Αγκίσαρος, Μειτζίνα. Στην Ελλάδα, αυτοφυές είναι το γένος Cistus με 5 αυτοφυή είδη. Αυτά είναι τα Cistus creticus (ή incanus ή villosus), Cistus parviflorus, Cistus monspeliensis,Cistus salviifolius και το σπάνιο Cistus laurifolius. Η λαδανιά που θα παρουσιάσω είναι αυτή με τις περισσότερες θεραπευτικές, φαρμακευτικές και καλλυντικές ιδιότητες και είναι το είδος Cistus creticus.  Την συναντάμε με μεγάλη συγκέντρωση πληθυσμού  κυρίως στην Κρήτη και στην Χαλκιδική, αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα από τα χαμηλά παραθαλάσσια μέρη ως τα 1000 μέτρα υψόμετρο. Η λαδανιά (Cistus creticus) είναι αειθαλής, πολυετής θάμνος που μπορεί να φτάσει και τα 80 εκατοστά σε ύψος. Προτιμά καλά στραγγιζόμενα εδάφη, μπορεί να αναπτυχθεί σε θρεπτικά φτωχό έδαφος (βραχώδες ή και ελαφρά αργιλώδες), αγαπάει πολύ το φως και αντέχει σε συνθήκες ξηρασίας. Το φυτό μπορεί να ανεχθεί τη θαλάσσια έκθεση. Τα άνθη έχουν ένα φουξ χρώμα, πέντε πέταλα πλατιά που μοιάζουν σαν τσαλακωμένα και πολλούς στήμονες με κίτρινα στίγματα πλούσια σε γύρη. Είναι ερμαφρόδιτα (έχουν και αρσενικά και θηλυκά όργανα) και ανθίζουν με τις πρώτες ζεστές μέρες του Απριλίου.  Τα φύλλα του φυτού είναι αντίθετα, λογχοειδή, τριχωτά, νευρώδη στην πάνω επιφάνεια και γυρισμένα προς την βάση με χρώμα ανοιχτοπράσινο. Όλα τα μέρη του φυτού καλύπτονται από μονήρεις ή αστεροειδείς αδενώδεις τρίχες που παράγουν την κομμεορητίνη που στην Κρήτη λέγεται αλάδανος. Η μεγαλύτερη πυκνότητα αυτών των τριχών υπάρχει στα ηλικιωμένα φύλλα και τους τρυφερούς βλαστούς. Ο καρπός είναι ωοειδής κάψα, γεμάτη από κόκκινα σπέρματα και αρχίζει να ωριμάζει από τέλη Ιουνίου. Την Λαδανιά την γνώριζα από μικρός αφού στις αλάνες περιμετρικά του χωριού μου υπήρχαν αρκετές αυτοφυείς. Πιτσιρικάδες κόβαμε φύλλα και τα βάζαμε σε λάσπη για να φτιάξουμε καλύβες και αυτό που μας έκανε εντύπωση ήταν η «κόλα» και η «μαυρίλα» που γέμιζαν τα χέρια μας. Πολύ αργότερα έμαθα για την θαυματουργή ρητίνη που έχουν τα φύλλα της λαδανιάς, όταν τα μαζεύεις τις ζεστές μέρες και ώρες του καλοκαιριού.  Σήμερα και με την έρευνα που έχω κάνει σε αρκετές επιστημονικές μελέτες το θεωρώ ένα από τα κορυφαία θεραπευτικά βότανα όπως θα διαβάσετε και παρακάτω. Ας μάθουμε όμως για την χρήση της λαδανιάς από την αρχή, από τα χρόνια τα παλιά.

Κατά την μυθολογία λέγεται ότι έγινε ένα συμβούλιο πάνω στον Όλυμπο όπου οι Θεοί καθόρισαν ποια φυτά θα είναι θεραπευτικά. Οι θεοί όρισαν ότι η Λαδανιά θα θεραπεύει τους πολεμιστές που πληγώθηκαν στη μάχη. Αυτό ενόχλησε τις θεές, επειδή ήταν σίγουρες ότι το φυτό με τα λεπτά ρόδινα άνθη θα ήταν καταλληλότερο για την ομορφιά - εσωτερικά και εξωτερικά. Το αποτέλεσμα ήταν ότι στον Κίστο δόθηκαν και οι δύο ιδιότητες, η θεραπευτική και η καλλυντική. Ο πρώτος λαός που προχώρησε στην συλλογής της ρητίνης του κίστου ήταν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι. Το χρησιμοποιούσαν στην ταρίχευση (στις μούμιες) και το έκαιγαν σαν λιβάνι στους ναούς. Στον Μινωϊκό πολιτισμό υπάρχουν ενδείξεις χρήσης του ως καλλυντικό και θεραπευτικό, ενώ αναφορές υπάρχουν και στον Ηρόδοτο. Ο Διοσκουρίδης αναφέρετε στον αλάδανο και στις στυπτικές, θερμαντικές, και μαλακτικές ιδιότητες του. Το λάδανο αποτελεί ένα από τα σαράντα συστατικά που απαιτούνται για την παρασκευή του Άγιου Μύρου. Ο Ρωμαίος ιατρός Celsus αναφέρει τη χρησιμοποίηση της ρητίνης της λαδανιάς, ως έμπλαστρο σε κακοήθη σαρκώματα. Την ρητίνη αλάδανου την χρησιμοποιούν οι Άραβες ως θυμίαμα., ενώ ο Πέρσης ιατρός Αβικέννας την  χρησιμοποιεί για την αποσκλήρυνση του στομάχου και εντέρου και με τη μορφή αλοιφής για τη θεραπεία του σπλήνα..Στο Μεσαίωνα θεράπευε την πανώλη, ενώ στην Αναγέννηση  κυκλοφορούσαν αρωματικά χώρου με κύριο συστατικό το λάδανο. Σήμερα στην Βόρεια Κρήτη και συγκεκριμένα στην περιοχή Σίσες του Δήμου Μυλοποτάμου και στον Δήμο Μαλεβιζίου συνεχίζεται η παράδοση (που κρατάει πολλούς αιώνες) της συλλογής του λάδανου. Το λάδανο ή ο αλάδανος είναι μια αρωματική ρητίνη με έντονες φαρμακευτικές και αρωματικές ιδιότητες που μαζεύεται από τα φύλλα του φυτού Cistus Creticus spp. Creticus κατά τις θερμές ώρες της ημέρας τους καλοκαιρινούς μήνες. Το λάδανο μαζεύετε με μηχανικά μέσα με την χρήση ενός ειδικού εργαλείου (το αργαστήρι) ή από το τρίχωμα των κατσικιών που βόσκουν ανάμεσα στις λαδανιές. Στις παλαιότερες εποχές ήταν δυνατή η συλλογή της ρητίνης και σε αλλά σημεία της ανατολικής Μεσογείου, όπως η Βόρειος Αφρική  και η Κύπρος, με την μεταβολή όμως του κλίματος στις περιοχές αυτές, η συλλογή σταμάτησε και γίνεται αποκλειστικά μόνο στις προαναφερθείσες περιοχές. Το αργαστήρι είναι μια κατασκευή από ξύλο που πάνω της έχουν δέσει πλαστικά λουριά (παλαιότερα ήταν δερμάτινα). Χτυπώντας αυτά τα λουριά πάνω στο φυτό, το πλαστικό μαζεύει τον «ιδρώτα» των φύλων (που είναι το υγρό της λαδανιάς-η ρητίνη). Για να αντέξει την ζέστη η λαδανιά, εκρέει αυτό τον ιδρώτα στα φύλλα και τους τρυφερούς βλαστούς όταν έχει πολλή ζέστη και για αυτό η συλλογή γίνεται ζεστά καλοκαιρινά μεσημέρια και είναι κουραστική.
Ο ιδρώτας αυτός όταν κρυώσει στερεοποιείται και γίνεται μαύρος. Αν δοκιμάσετε να συλλέξετε λαδανιά στις παραπάνω συνθήκες θα διαπιστώσετε ότι το χέρι σας κολλάει από την μαύρη ρητίνη που συγκεντρώνεται σιγά σιγά. Αφού μαζευτεί η ρητίνη (με ξύσιμο του αργαστηριού) εκχυλίζεται και παίρνεται το αιθέριο έλαιο της λαδανιάς. Η εκχύλιση γίνεται σε διάφορους διαλύτες, όπως αλκοόλη, ελαιόλαδο, αιθέρας, εξάνιο κλπ. Σήμερα καλύτερη εκχύλιση γίνεται με διαλύτη εξαιρετικά κρίσιμο διοξείδιο του άνθρακα. Στον Βοτανόκηπο δοκιμάσαμε την απόσταξη λαδανιάς σε αποστακτήριο με ατμό (λεπτομέρειες από εδώ), χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα.

Ιδιότητες – Χρήσεις:

Η λαδανιά είναι ένα αρωματικό, αποχρεμπτικό, μαλακτικό, αντιβηχικό βότανο που ελέγχει την αιμορραγία και έχει αντιβιοτικές επιδράσεις. Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της καταρροής και της διάρροιας, όσο και ως εμμηναγωγό. Έχει καταπραϋντικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται για την αϋπνία και τον πονόδοντο. Είναι ισχυρό αντιοξειδωτικό, αποτοξινωτικό και αντιφλεγμονώδες. Τα φύλλα της λαδανιάς έχουν την υψηλότερη περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες από οποιοδήποτε άλλο φυτό στην Ευρώπη, με εκπληκτική ικανότητα καταστροφής των ελευθέρων ριζών, καθώς και υψηλή αντιοξειδωτική δράση. Το ινστιτούτο Lefo στο Ahrensburg της Γερμανίας κατέληξε στα εξής συμπεράσματα μετά από δοκιμές και έρευνες με την λαδανιά: Το τσάι της λαδανιάς είναι τρείς φορές πιο υγειές από όσο το πράσινο τσάι. Προστατεύει την καρδιά 4 φορές περισσότερο από το κόκκινο κρασί και είναι αντιοξειδωτικό 20 φορές ισχυρότερο από τον φρέσκο χυμό λεμονιών.  Ο καθηγητής Claus Peter Siegers του πανεπιστημίου του Lubeck αποδεικνύει ότι ο Κίστος αποτοξινώνει το σώμα και αποβάλλει τα τοξικά βαριά μέταλλα που προέρχονται από τον καπνό των τσιγάρων, των οδοντικών σφραγισμάτων και της περιβαλλοντικής ρύπανσης. Στη μελέτη Sieger, οι καπνιστές έπιναν μόνο 50 μιλιγκραμ τσάι Κίστου δύο φορές την ημέρα. Μετά από τέσσερις εβδομάδες, στο τέλος της εξέτασης, το επίπεδο καδμίου στο αίμα των συμμετεχόντων ήταν σημαντικά χαμηλότερο από πριν. Οι θεράποντες συμβουλεύουν ένα λίτρο τσαγιού Κίστου ημερησίως κατά τη διάρκεια της οδοντικής αποκατάστασης. Ο Δρ Frank Petereit αναφέρει στη διατριβή του στο πανεπιστήμιο Munster ότι ο Κίστος βοηθά σε πολλές μυκητιακές μολύνσεις όπως mycosis, candida albicans. Επίσης, άλλοι επιβλαβείς μικροοργανισμοί όπως τα βακτηρίδια κολοβακτηριδίου και ελικοβακτηρίδια , το τελευταίο των οποίων προκαλούν τη γαστρίτιδα, ελέγχονται από τον Κίστο. Επίσης ο Δρ Petereit ανακάλυψε ότι ο Κίστος ανακουφίζει τις διάφορες μορφές αναφλέξεων. Εάν καταναλωθεί ένα λίτρο του τσαγιού , τα χαρακτηριστικά συμπτώματα στο αίμα θα μειωθούν σημαντικά. Ακόμα περισσότερο εντυπωσιακό είναι ότι το τσάι του Κίστου έχει μια πολύ ισχυρή αντιική επίδραση στους ιούς της γρίπης και ακόμη και στους ιούς πτηνών (H7N7 ). Αυτό ανακαλύφθηκε από τους βιολόγους του «Institut fur Molekulare Virologie» του Munster. Ο καθηγητής Stefan Ludwig του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Munster επισημαίνει ότι το καλύτερο πράγμα είναι ότι το τσάι δεν βλάπτει τα σωματικά κύτταρα που επηρεάζονται από τον ιό. Στην αρχαιότητα κατά τον καθηγητή Φαρμακευτικής Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Κ. Δεμέτσο χρησιμοποιούνταν σε καρκίνους, κακοήθη σαρκώματα και όγκους του πρωκτού, και σε μορφή ελαίου σε όγκους της μήτρας και ρινικούς πολύποδες. Έχει εξαιρετική αντιμικροβιακή αντισηπτική δράση. Σήμερα γίνονται πειράματα για αντι νεοπλασματικές ιδιότητες με δραστικές ουσίες του φυτού στο εργαστήριο. Οι δοκιμές από τον καθηγητή G. Wiese απέδειξαν ότι χάρη στον Κίστο η εμφάνιση του δέρματος βελτιώθηκε σε 61 από 95 ασθενείς που έπασχαν από νευροδερματίτιδα, πράγμα που αντιμετωπίστηκε προηγουμένως χωρίς επιτυχία. Το μυστικό αυτών των καταπληκτικών αποτελεσμάτων του Κίστου είναι η βιταμίνης P. Η λαδανιά έχει επίσης άριστες επιδόσεις σε δερματοπάθειες, φαγούρες, αλλεργίες, ερεθισμένο δέρμα, αιμορροΐδες. Στη λαϊκή ιατρική της Χαλκιδικής ο Κίστος εφαρμόζεται επίσης σαν καταπλάσμα. Το αιθέριο έλαιο και το ανθόνερο του Κίστου χρησιμοποιείται στα καλλυντικά, στην αρωματοποιία, στην ζαχαροπλαστική, στην μαγειρική, στην σαπωνοποιία. Αποτελεί απαραίτητο συστατικό σε αναπλαστικές, αντιγηραντικές και αντιρυτιδικές κρέμες προσώπου. Πίνεται ως τσάι σε ζεστό νερό (όχι βραστό) όπου εκχυλίζεται για 7-8 λεπτά. Επίσης κυκλοφορεί ως βοτανόλαδο (ήπια εκχύλιση σε ελαιόλαδο), το βρίσκουμε σε κατάλληλες κηραλοιφές, ως ανθόνερο και σε εξειδικευμένα καλλυντικά και λοσιόν. Το άνθος της λαδανιάς είναι από τα αγαπημένα των μελισσών που το συλλέγουν και για πρόπολη.

Τα βότανα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως φάρμακα που έχουν και πιθανές παρενέργειες. Πρέπει να συμβουλεύεστε πάντοτε το γιατρό σας πριν από τη λήψη τους και να μην αυτοσχεδιάζεται και «παίζετε» με την υγεία σας. Οι παραπάνω αναφορές έχουν ενημερωτικό – εγκυκλοπαιδικό  χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν τον γιατρό σας. 
πηγές:
http://ladano.blogspot.gr/

www.pfaf.org
http://www.lefo.de/
http://www.ema.europa.eu/ema/
http://www.openarchives.gr/search/Cistus%20creticus
http://plants.usda.gov

Σάββατο, 23 Ιουλίου 2016

Σπαθόλαδο Τούμπανο! Φτιάξτε το σωστά



Αν κάνετε μια αναζήτηση στο διαδίκτυο για τον τρόπο παρασκευής του σπαθόλαδου θα βρείτε μπόλικες αναφορές. Οι περισσότερες επιβεβαιώνουν την λαϊκή βοτανοθεραπευτική και παράδοση των προγόνων μας. Λένε λοιπόν ότι αρκεί μια έκθεση ανθισμένου σπαθόχορτου-λαδιού στον ήλιο για 30-40 μέρες. Καλές οι παραδοσιακές συνταγές, αλλά μερικές φορές είναι λανθασμένες όπως έχει αποδειχθεί από επιστημονικές και ιατρικές μελέτες. Πάμε λοιπόν για την σωστή διαδικασία παρασκευής του σπαθόχορτου.

Διαδικασία συλλογής:

Συλλέγουμε μόνο τα άνθη του σπαθόχορτου μετά τις πρώτες πρωϊνές ώρες, ώστε να σηκωθεί  η δροσιά και να φύγει η υγρασία. Τα άνθη τα κόβουμε προσεκτικά χωρίς (κατά το δυνατόν) να κόψουμε και μπουμπούκια. Τα μπουμπούκια είναι τα άνθη της επόμενης μέρας και δεν χρειάζεται να τα αχρηστέψουμε.

Επίσης προσέχουμε να μην πιάνουμε την γύρη από τους στήμονες του άνθους (αλλιώς κολλάει στο χέρι μας), αλλά να το κόβουμε από την βάση των πετάλων. Η γύρη είναι αυτή που περιέχει τις περισσότερες πολύτιμες ουσίες του σπαθόχορτου και δεν πρέπει να χαραμίζεται στα δάκτυλά μας. Δεν πρέπει να κόβεται βλαστούς και φύλλα, το μόνο που προσθέτεται είναι επιπλέον υγρασία στο παρασκευαζόμενο σπαθόλαδο και άρα να υποβαθμίζεται την ποιότητά του. Τα άνθη τα συλλέγουμε από επιλεγμένες περιοχές μηδενικής ρύπανσης, όχι από τις άκρες των δρόμων. Καλό είναι επίσης να μαζεύουμε τα άνθη από τα ψηλά μέρη του φυτού, ώστε να αποφύγουμε πιθανές μολύνσεις από κάτουρα ζώων.  Όσοι με παρακολουθούν διαδικτυακά ή με γνωρίζουν προσωπικά πιθανώς θα κουραστούν με το επόμενο σχόλιο μου. Θα το διαδίδω συνέχεια λοιπόν, ότι δεν πρέπει να συλλέγουμε βότανα  από την φύση, αλλά από φυσική ή βιολογική καλλιέργεια.
Ειδικά αυτοί που χρησιμοποιούν βότανα για εμπορικούς σκοπούς θα πρέπει είτε να καλλιεργήσουν, είτε να αγοράσουν από παραγωγούς. Είναι μεγάλη η ζημιά που γίνεται στη βιοποικιλότητα και την ισορροπία της φύσης από την αλόγιστη ανθρώπινη συλλογή (ακόμη και την αειφορική). Άπειρα τα παραδείγματα και ειδικά για το σπαθόχορτο που είναι το "νοσοκομείο" για πολλά άρρωστα ζώα, πουλιά και έντομα. Κόβοντας το από την φύση είναι σαν να βομβαρδίζουμε ένα νοσοκομείο. Έχω δει περιοχές με αφθονία σπαθόχορτου να γίνονται στόχος αλλόγιστων βοτανοσυλλεκτών και την επόμενη χρονιά να μην φυτρώνει ίχνος σπαθόχορτου.

Διαδικασία παρασκευής:

Χρησιμοποιείται γυάλινα σκουρόχρωμα μπουκάλια (το σπαθόχορτο είναι φωτοευαίσθητο). Τοποθετείται τα συλλεγόμενα άνθη μέσα στο μπουκάλι και μετά γεμίστε το με ελαιόλαδο. Έχει μεγάλη σημασία το ελαιόλαδο να είναι βιολογικής καλλιέργειας και χαμηλής οξύτητας (μικρότερη από 0,4). Επειδή το μείγμα θα θερμαίνεται για αρκετό διάστημα θα ανέβει η τελική οξύτητά του, οπότε ένα υψηλής οξύτητας ελαιόλαδο είναι ακατάλληλο. Η ποσότητα των άνθεων είναι επίσης ένα άλλο θολό σημείο της διαδικασίας. Την τελευταία πενταετία έχουμε κάνει πολλά πειράματα με διάφορες ποσότητες και διαφορετικές διαδικασίες. Η επιστημονικά ενδεδειγμένη ποσότητα που καταλήξαμε είναι η εξής.

Τετάρτη, 13 Ιουλίου 2016

Αιθέριο έλαιο Λεβάντας - Μικρά μυστικά ποιότητας !



Μετά τα πειράματα των προηγούμενων ετών με την απόσταξη της λεβάντας (και όχι μόνο) φέτος αποστάξαμε μόνο με ξηρή δρόγη. Είχαμε αναλύσει σε φασματογράφο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το αιθέριο έλαιο λεβάντας των προηγούμενων 3 ετών και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά είναι καλύτερα όταν αποστάζεται αποξηραμένη λεβάντα. Επιπλέον όταν αποστάζεται αποξηραμένη έχει ένα αυθεντικό, μεστό, δυνατό άρωμα και δεν μυρίζει καθόλου χορταρίλα. Η χορταρίλα αναδεικνύεται όταν αποστάζεται υγρή λεβάντα (κατευθείαν από την συλλογή) και έχει και πολλούς βλαστούς-κοτσάνια. Εμείς την συλλέξαμε χειροκίνητα, κόβοντας μόνο τα άνθη (μπασάκια), χωρίς μεγάλους βλαστούς και την αποξηράναμε με φυσικό τρόπο σε σκοτεινή αποθήκη και σε σκιερό υπόστεγο (για μια βδομάδα). Σημαντικό ρόλο στην ποιότητα του αιθέριου έλαιου λεβάντας παίζει και ο χρόνος της συλλογής. Το άνθος της λεβάντας θα πρέπει να είναι ωριμασμένο, δηλαδή θα πρέπει να καφετίζει. Όταν είναι στην πλειονότητά του μωβ, είναι άγουρη, δεν έχει καλή απόδοση ποσότητας ελαίου, ούτε ποιότητας. Επειδή το άνθος δεν ανθίζει ομοιόμορφα μια καλή μέση κατάσταση είναι όταν το 60% με 70% του άνθους είναι καφετί. Το μωβ άνθος συλλέγεται μόνο όταν πρόκειται να διατεθεί ως ξηρή δρόγη, αφού αντέχει περισσότερο και δεν τρίβεται-σπάει εύκολα. 
Η απόσταξη έγινε στο αποστακτήριο του Νέου Ρύσσιου Θεσσαλονίκης με την μέθοδο της ατμοαπόσταξης. Οι αποστακτήρες του εξάγουν το αιθέριο έλαιο μόνο με την χρήση ατμού, που εισέρχεται στο καζάνι από εξωτερική πηγή. Σε αρκετά καζάνια ο ατμός παράγεται από νερό που βράζει μέσα στο καζάνι. Η μέθοδος αυτή λέγεται υδροατμοαπόσταξη και δεν είναι η κατάλληλη, αφού η παρουσία νερού μέσα στο καζάνι οξειδώνει το έλαιο. 
Η απόδοσή μας για φέτος είναι εξαιρετική, 4,6% σε ξηρή δρόγη. Μια απόδοση που θεωρείται από τις κορυφαίες, βάση του ιστορικού του αποστακτηρίου αλλά και επιστημονικών στάνταρ. Οι ποικιλίες μας ήταν δύο, η φαρμακευτική (85%) και η αρωματική (15%). 

Το αιθέριο έλαιο λεβάντας διατηρείται ιδανικά σε θερμοκρασία 4-5 βαθμών Κελσίου. Άρα το οικιακό ψυγείο είναι ένας κατάλληλος χώρος αποθήκευσης. Ένα άλλο μικρό μυστικό για να μην χάσει την ποιότητά του είναι το είδος του σκεύους της αποθήκευσης. Απαγορεύονται πλαστικά μπουκάλια, γιατί οι επικίνδυνες ουσίες που περιέχονται σε αυτά (φθαλικοί εστέρες κλπ) μεταναστεύουν και μολύνουν λιπαρό περιεχόμενο, όπως είναι το αιθέριο έλαιο. Κατάλληλο λοιπόν σκεύος είναι το γυάλινο μπουκάλι. Και εδώ όμως υπάρχει μια άλλη σημαντική λεπτομέρεια. Θα πρέπει το γυάλινο μπουκάλι να είναι γεμάτο και να υπάρχει όσο το δυνατόν λιγότερος αέρας μέσα του. Αν ένα μπουκάλι είναι μισογεμάτο ο αέρας οξειδώνει το αιθέριο έλαιο και υποβαθμίζει την ποιότητά του. Φροντίστε λοιπόν για πάντα γεμάτα μπουκάλια! Αν ισχύουν όλα τα προηγούμενα κατά την παραγωγή και συντήρηση του αιθέριου ελαίου λεβάντας, παραμένει αναλλοίωτο για τουλάχιστον 3 χρόνια.




Πέμπτη, 30 Ιουνίου 2016

Κεράσια κοτσάνια, μην τα πετάξεις !

Τέλη Ιουνίου και για μερικές μέρες ακόμη θα υπάρχουν κεράσια. Κεράσια ένα φρούτο που πέρα από την υπέροχη, μοναδική γεύση του σε έλκει και με το φωτεινό κόκκινο χρώμα του. Τρελαίνονται λοιπόν μικροί και μεγάλοι, αφού είναι νόστιμο αλλά και υγιεινό, θρεπτικό.  Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη σε αυτό το υπέροχο φρούτο,  που έχει αποτοξινωτικές και θεραπευτικές ιδιότητες και που συνήθως το πετάμε. Αναφέρομαι στα κοτσάνια των κερασιών ή όπως τα λέγαμε στο χωριό μου, τα τσουνιά των κερασιών. 



Τα κοτσάνια των κερασιών περιέχουν φλαβονοειδή, άλατα καλίου, βιταμίνες Α, ΒΑ, Β1, Β2, Β3, Β6, C, άλλα ιχνοστοιχεία σε μικρότερη περιεκτικότητα (φώσφορο, μαγνήσιο, νάτριο. Ασβέστιο, σίδηρο) κλπ. Στην εναλλακτική αλλά και την παραδοσιακή ιατρική, θεωρούνται από τα κορυφαία αποτοξινωτικά για τον ανθρώπινο οργανισμό.  Καθαρίζουν το αίμα, το συκώτι και λόγω του καλίου ενεργοποιούν το ουροποιητικό. Χρησιμοποιούνται για φλεγμονές του ουροποιητικού συστήματος, κυστίτιδα, κολικούς, δυσπεψία και από όσους έχουν προβλήματα με πέτρες στα νεφρά. Έχουν εμμηναγωγές ιδιότητες και είναι τονωτικά της λειτουργίας της καρδιάς.
Πως τα χρησιμοποιούμαι;
Μαζεύουμαι και αποξηραίνουμε τα κοτσάνια των κερασιών. Επειδή οι κερασιές είναι δέντρα που «τρώνε» πολύ δηλητήριο (φυτοφάρμακο), μαζεύουμε μόνο από κεράσια βιολογικής ή φυσικής καλλιέργειας. Τα πίνουμε ως τσάι που παρασκευάζουμε ως εξής: Για ένα φλιτζάνι τσάι βράζουμε το νερό με 20-30 κοτσάνια κερασιών για 3-4 λεπτά. Στη συνέχεια κατεβάζουμε το μείγμα από το βράσιμο και τα αφήνουμε στο καυτό νερό για άλλα 10 λεπτά περίπου. Αφού κρυώσει πίνουμε το τσάι μας με μέλι ή στέβια ή σκέτο, αφού έχει ένα ευχάριστο άρωμα. Αν μας ενδιαφέρουν και κάποιες από τις βιταμίνες που περιέχουν οι οποίες «χάνονται» με το βράσιμο (π.χ. C) φτιάχνουμε την κρύα εκχύλιση. Πιο συγκεκριμένα: για τις ίδιες ποσότητες νερού και κοτσανιών δεν τα βράζουμε, αλλά τα αφήνουμε σε νερό της βρύσης για μισή μέρα τουλάχιστον.
Προσοχή !
Τα κοτσάνια είναι το ένα από τα δύο συνηθισμένα «απόβλητα» του κερασιού. Το άλλο είναι τα κουκούτσια. Αυτά δεν τα χρησιμοποιούμαι, αφού περιέχουν ελάχιστη μεν, επικίνδυνη και άκρως τοξική δε, ποσότητα υδροκυανίου. Το υδροκυάνιο έχει αποδειχθεί ότι σε πολύ ελάχιστη ποσότητα έχει κάποιες ευεργετικές ιδιότητες, αλλά λίγο παραπάνω (πόσο;)  δημιουργεί αναπνευστικά και άλλα σοβαρά και μη αναστρέψιμα προβλήματα. Γενικώς κοτσάνια ναι, κουκούτσια μακριά.

Πηγές:
Λαϊκή παράδοση
www.pfaf.org

Πέμπτη, 9 Ιουνίου 2016

3η Οικογιορτή Κατερίνης από 9 ως και 12/6/2016

Η 3η Οικογιορτή έρχεται στην Κατερίνη! Από τις 9 ως τις 12 Ιουνίου, στο Δημοτικό Πάρκο της
πόλης, σεμινάρια, εργαστήρια, συζητήσεις, χαριστικό παζάρι, θεατρικά και βεβαίως μουσικές εκδηλώσεις, συγκροτούν το πρόγραμμα αυτής της γιορτής που έχει καλεσμένους από κάθε περιοχή της χώρας και πλαισιώνεται από πλήθος βιοκαλλιεργητών.
"Για τέσσερις μέρες, παρουσιάζουμε την δική μας απάντηση στην κοινωνική, οικονομική, οικολογική κρίση που βιώνουμε, προτείνουμε έναν άλλο τρόπο ζωής και παραγωγής, ενάντια στη λεηλασία της γης, στην καταστροφή του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών και δημιουργούμε τον κόσμο που θέλουμε" τονίζουν οι διοργανωτές. περισσότερα:
https://www.facebook.com/3%CE%B7-%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%81%CF%84%CE%AE-%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%BD%CE%B7%CF%82-136925919982166/?fref=nf

Πέμπτη, 2 Ιουνίου 2016

5η Οικογιορτή το τριήμερο 3 με 5/6/2106 στο πάρκο ανθοκομικής (ΕΤ3) στη Θεσσαλονίκη

5η Τοπική Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας και Χειροτεχνίας
Πρόγραμμα 3μέρου:
Συζήτηση – Εργαστήρια:
Παρασκευή 3/5
19:30 - 20:15 Κοινωνική Οικονομία και Κοινωνικές

Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις! Δίκτυο Κοιν.Σ.Επ Κεντρικής Μακεδονίας: Θανάσης Μπελίδης καθηγητής ΑΤΕΙΘ, Ελένη Παπαθεοδοσίου, ΚοινΣΕπ Δημιουργίες, Πρόεδρος ΔΙΚΚΕΜ
20:30 - 21:00 Για την Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία, με την Τζένη Γκιουγκή ακτιβίστρια της ΚΥΓΕΩ

Κυριακή 5/6
11:30 Χρυσούλα Σκορδίτη, πρόεδρος της Ένωση Αγροτών Βιοκαλλιεργητών Βόρειας Ελλάδας: Βιολογική Καλλιέργεια και Περιβάλλον

Πρακτικά Εργαστήρια
Σάββατο 4/6
11.00 - 14:00 Φτιάχνουμε το δικό μας τυρί, Χρήστος Αγγελοστογιάννης
12:00 - 13:00 Μαγειρεύοντας καλλυντικά (με προϊόντα που έχουμε στην κουζίνα μας), Στέλλα Γκουδίνογλου, ΚοινΣΕπ Μυγδονία
17:00 - 18:00 Συνεταιρισμός Παραγωγών - Καταναλωτών 'το Κουκούλι'
18:00 - 19:00 Φτιάχνω αλκοολούχο εκχύλισμα πρόπολης, Χαράλαμπος Καζατζίδης
19:00 - 20:00 Ενεργοί Μικροοργανισμοί, οφέλη στον μπαξέ μας, στα λουλούδια και στο σπίτι μας, Γιώργος Μπουκιστιάνος, Σπείρα Γης

Κυριακή 5/6
12:00 - 13:00 Τι είναι η Cobuha και πώς τη φτιάχνουμε, ΚοινΣΕπ Εσπερίδες
12:00 - 13:00 Παραδοσιακή Βαρελοποιία, Χρήστος Πρασκίδης
17:00 - 18:00 Συλλογή αγριελιάς! Κάντε το δικό σας λάδι!, Στάθης Αθανασόπουλος
18:00 - 19:00 Φτιάχνουμε Felt, Αλεξάνδρα Πανταζίδου
18:00 - 19:00 Παρασκευή σαπουνιού, Κατερίνα Κατσιμπέρη
19:00 - 20:00 Μελισσοκομεία και προϊόντα της μέλισσας, Σάκης Καρανάτσος, Σπείρα Γης
19:00 - 20:00 Chi Gong από τον Λευτέρη

Δραστηριότητες για παιδιά
Σάββατο 4/6,
20:00 Κουκλοθέατρο, Κούκλες του Δρόμου, από τον Χρήστο Πατσαρασλή και την ομάδα Νευρόσπαστον

Κυριακή 5/5
11:00 Παραδοσιακοί σπόροι και η διατήρησή τους, από την Κοινότητα Πελίτι .
12:00 Κεραμική με το Καλλιτεχνικό Εργαστήρι Ανέμη

Μουσική και χοροί!
Παρασκευή 3/6
9:00-10:00 Μουσική και τραγούδια από την Κρήτη με τους Δημήτρη Μακρή λύρα και Νίκο Tζαννή λαούτο
10:00 – 11:00 Biv Χρήστος Νάτσιος

Σάββατο 4/6
8:00 – 8:45 παραδοσιακοί χοροί από τους Φίλους της Παράδοσης
9:00 – 10:00 ελληνικό ροκ από τους ΡΕΥΜΑ 102
10:00 – 11:00 ελληνικό έντεχνο και ροκ από τους Neothemelistas & Frends

Κυριακή 5/6
11:00 - 12:00 Hungdrums
9:00 – 10:00 ελληνικό ρόκ από τους Γουρούνια Στο Διάστημα
10:00 – 11:00 Σωκράτης Παπαϊωάννου Live

Τετάρτη, 18 Μαΐου 2016

Καλλιέργεια Σαλέπι



Το σαλέπι (Orchis mascula) είναι ένας είδος άγριας ορχιδέας, γνωστό και ως σερνικοβότανο. Θαυματουργό για τις ιδιότητές του, τις γνωρίζουν οι περισσότεροι από τους αρχαίους πολιτισμούς ως και σήμερα.  Mαλακτικό και αποχρεμπτικό των πνευμόνων, για κρυολόγημα, γρίπη, βήχα, βρογχίτιδα, θερμαντικό, δυσεντερία, πεπτικά και στομαχικά προβλήματα, νεφρά, αφροδισιακό,  τονωτικό του οργανισμού, καταπραϋντικό κλπ.  Είναι όμως και είδος υπό εξαφάνιση, αφού η μεγάλη του ζήτηση, έχει οδηγήσει αρκετούς στην αλόγιστη, απρόσεκτη και καταστροφική συλλογή του. Το σαλέπι δεν καλλιεργείται και θα το συναντήσουμε σε αρκετά βουνά, κυρίως της Βόρειας Ελλάδας, σε αρκετό υψόμετρο (πάνω από 500 μ) ανθισμένο από Μάιο έως και τέλος Ιουνίου. Θέλει ηλιόλουστα μέρη, πλούσια σε οργανική ουσία και καλώς στραγγιζόμενα.  Η σπανιότητά του, η ομορφιά του καθώς και οι πολύτιμες ιδιότητές του ήταν διαχρονικά μια καλλιεργητική πρόκληση για μας. Ο Γιώργος, ένας πολύ καλός μας φίλος, μας έφερε από τα βουνά των Γρεβενών 2 ανθισμένα σαλέπια. Το περασμένο Σάββατο πήγαμε στο χωριό και τα μεταφυτέψαμε σε χώμα αφράτο, πλούσιο σε οργανική ύλη και καλώς στραγγιζόμενο. Βέβαια το υψόμετρο του χωριού μας δεν είναι κατάλληλο, αφού είναι πεδινό, αλλά αισιοδοξούμε ότι θα ευδοκιμήσει. Έτσι ξεκινήσαμε πριν 2 χρόνια με το τσάι του βουνού (σιδερίτη) και δικαιωθήκαμε, αφού η καλλιέργειά του είναι πολύ αποδοτική και με άριστη ποιότητα.
Μάλιστα το ένα σαλέπι το φυτέψαμε δίπλα στον σιδερίτη, πιθανολογώντας ότι μπορεί να πάρει λίγο από την «βουνίλα» και την προσαρμοστικότητα του. Πάντως από την έρευνα που κάναμε η καλλιέργεια του σαλεπιού είναι δύσκολη από την αναπαραγωγή των σπόρων, που φυτρώνουν μόνο στο κοντινό υπόβαθρο υπάρχουσας ρίζας. Ο άλλος τρόπος είναι με τον έναν από τους 2 βολβούς που έχει. Κατά τον αειφορικό τρόπο συλλογής μαζεύουμε τον έναν βολβό και αφήνουμε τον άλλο για να ξαναβλαστήσει την επόμενη άνοιξη.

Τετάρτη, 4 Μαΐου 2016

Συλλογή ανθισμένου Φασκόμηλου για απόσταξη

Το φασκόμηλο φέτος άνθισε πρώιμα (2 βδομάδες νωρίτερα), από αρχές Απριλίου. Συλλέξαμε τα άνθη για να τα αποστάξουμε. Σύμφωνα με την διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία το φασκόμηλο έχει περισσότερο αιθέριο έλαιο στα άνθη και τα τρυφερά φύλλα που βρίσκονται χαμηλότερα από τον βότρυ. Όταν πρόκειται να χρησιμοποιειθεί ως ξηρή δρόγη είτε ως αφέψημα είτε για άλλες χρήσεις μαζεύονται τα φύλλα από τον Ιούλιο εως και τέλος Σεπτέμβρη. Στον Βοτανόκηπο καλλιεργούμαι κυρίως salvia officinalis. Έχουμε όμως και μερικές ρίζες από salvia fruticosa και salvia triloba. Η τελευταία είναι παραδοσιακή Ελληνική ποικιλία με μοναδικό άρωμα και με λιγότερη καμφορά.